engelsizumutlar.com

#12.03.2012# İş Eğitimi bölümümüz aktif hale getirilip, 3 yeni kategori eklenmiştir! ...AÇ... | #10.03.2012# Özel Eğitim Filmleri bölümüne 3 adet yeni film eklenmiştir! ...AÇ... | #14.02.2012# Ziyaretçi Defteri eklenmiştir! ...AÇ... | #10.02.2012# Diğer Uygulama Formları eklenmiştir! ...AÇ... | #08.02.2012# Etkinlik Çizelgesi Yöntemi eklenmiştir! ...AÇ... |
Arama
İçeriğe git

Ana Menü

Özbakım Beceri Öğretimi

ÖĞRETİM UYGULAMALARI

YAZAN: MERVE KIRŞEHİRLİ

09.01.2012


Zihin engelli çocukların eğitimlerinin temel amacı onları bağımsızlaştırmaktır. Bireylerin bağımsızlaşabilmelerinin en temelinde özbakım becerilerinin kazanılması vardır. Zihin engelli bireylerin hayatlarını sürdürmeleri için günlük yaşamlarında yapmaları gereken kişisel bakım-temizlik, yemek yapma, giyinme soyunma gibi beceriler özbakım becerilerindedir. Özbakım becerilerini gruplandırarak tablo şeklinde aşağıdaki gibi örnekleyebiliriz:

KİŞİSEL BAKIM VE TEMİZLİK BECERİLERİ

EV İÇİ BECERİLER

TOPLUMSAL BECERİLER

Tuvalet kullanma

Yemek hazırlama

Market, lokanta, mağaza gibi yerleri kullanma

Banyo yapma

Telefon kullanma

Yolda yaya olarak yürüme

Diş fırçalama

Yatak toplama

Ulaşım araçlarını kullanma

El yıkama

Giysi katlama

Alışveriş listesi hazırlama

Yüz yıkama

Süpürme

Alışveriş yapma

Traş olma

Masa hazırlama/toplama

Banka kartı kullanma

Tırnak kesme

Tuvalet / banyo temizleme

Saati söyleme

Saç tarama

Toz alma

Uygun şekilde sıraya girme

Giyinme

Çamaşır/bulaşık yıkama

Parayı işlevsel şekilde kullanma

Soyunma

Yer silme

Sinema, tiyatro gibi yerleri uygun şekilde kullanma


Zihin engelli bireylerin bağımsız yaşam becerilerini kazanmalarında akademik başarı için;

. Okuma-yazma ve sosyal iletişim becerilerini kazanmaları,
. Uyum için kendini tanımaları,
. Kişilik ve sosyal uyum becerilerini kazanmaları
. Mesleğe hazırlık ve mesleki beceriler için hazır olma,
. Mesleki davranışlar ve mesleğe uygun sosyal davranışları kazanmaları,
. Günlük yaşam becerileri için ise ev içi ve toplumsal becerileri kazanmaları gerekir.


Zihin engelli bireylere özbakım becerileri öğretilirken uygulamalı davranış analizi kullanılması yaygındır. Beceri öğretimi yapılmadan önce  izlenmesi gereken bir takım basamaklar vardır. Bunları şu şekilde sıralayabiliriz:

. Öğretilecek Davranışın Tanımlanması ve Analiz Edilmesi: Bu basamakta öğretilecek beceri belirlenir ve davranışın beceri analizi yapılır. Daha sonra beceri için ölçüt bağımlı ölçü aracı hazırlanır.

. Öğrenci Performansının Ölçülmesi: Öğrencinin öğretilecek beceriyi  ne kadar yapabildiği ya da becerinin hangi basamağında olduğunun bilinmesi çok önemlidir.

. Uzun Dönemli Amaç ve Alt Amaçların Oluşturulması: Burada öğrenciye öğretilecek genel amaç ve amacın basamakları olarak alt basamakların belirlenmesi gerekir.

. Amaçların Düzenlenmesi: Amaçların ileri zincirleme  ya da tüm beceri yaklaşımına göre düzenlenerek tekrar yazılması gereklidir. Öğrenciyle ne tür bir çalışma yapılacağının belirlenmesi için bu çok önemlidir.

. Öğretim Planlarının Hazırlanması: Öğrenciyle nerede çalışılacağı, kullanılacak materyaller, ortam, öğrenci için seçilen pekiştireçler, öğretimin nasıl yapılacağının ayrıntılı olarak yazılması öğretim planının içinde yer alacak bölümlerdir.

. Öğretim Süreci ve Öğretim Sonu Değerlendirmesi: Öğretim sürecinde ve öğretim sonunda öğrencinin gösterdiği performansı görmek için değerlendirme yapmak çok önemlidir.  Eğer öğrenci öğretim sürecinde başarısızlık göstermişse bu, aynı zamanda eğitmenin yeni amaçlar ve yeni öğretim yöntemi belirlemesine de yardımcı olur.

Özbakım beceri öğretim sürecinde ipucu kullanılması çok önemlidir. Öğrenci gereksinim duyduğunda sırasıyla fiziksel yardım, model olma, işaret yardımı ve sözel  ipucu kullanılabilir. Fakat öğrenci beceriyi kazandıkça ipucunun geri çekilmesi ve öğrencinin beceriyi ipucu olmadan bağımsız olarak yapması sağlanmalıdır.

Özbakım becerilerinin öğretiminde yöntem, teknik ve işlemler öğretilecek beceriye göre değişkenlik göstermektedir. Örneğin ; bireye tuvalet eğitimi vermek için öğrencinin yapması gereken ön koşul becerilere odaklanmak yerine, öğrencinin tuvaletini yaptığı zamanların kaydını tutarak eğitime başlamak daha işlevseldir. Eğitimci, çocuğu tuvalete götüreceği zamanı, tuttuğu bu kayıtlara göre  belirler.

Oysa ki, yemek yeme becerisini kazandırmak için öğrencinin yerine getirmesi gereken ön koşul beceriler vardır. Bunlardan  ilki, nesneleri eliyle tutma becerisidir. Kaşık ve çatal tutamayan bir çocuğa yemek yeme becerisinin  etkin şekilde öğretilmesi için, öncelikle kaşık ve çatal tutmasına , yani ön koşul becerileri yerine getirmesine odaklanılması gerekir.

Özetle, tüm becerilerin öğretiminin etkili bir şekilde yapılabilmesi için öğrencilerin dikkat, hareketleri taklit, basit emir cümlelerini anlama gibi temel bilişsel becerilerden  bazılarını örenmiş olması gereklidir.

İçeriğe Geri Dön | Ana Menüye Geri Dön